voor de leden
in adviesorganen
De algemene ziekenhuizen dachten in 2025 verder na over de hertekening van het ziekenhuislandschap op basis van logische zorggebieden. Ze formuleren in een nota voorstellen voor een transitie naar verschillende types van ziekenhuizen met enerzijds ziekenhuizen voor ongeplande acute zorg, en ongeplande en geplande complexe zorg in multidisciplinair verband (dag- en nachtziekenhuis), anderzijds zullen er ziekenhuizen zijn waar enkel nog planbare zorg wordt geboden in dagziekenhuizen. Dat zal toelaten het personeel efficiënter in te zetten en kwaliteit te garanderen. De programmatie van de zorg wordt gebaseerd op de demografische situatie van de regio en de zorgnoden, rekening houdend met afstandscriteria en de toegankelijkheid van zorg. Aan die hertekening moet er uiteraard een andere financiering gekoppeld worden.
Met de Zorg+-erkenning wil Zorgnet-Icuro intensievere zorg mogelijk maken in assistentiewoningen. Dit zou het voor ouderen mogelijk maken om langer in hun vertrouwde woning te blijven, ook als hun zorgnood toeneemt. Dat komt tegemoet aan de wens van veel bewoners. Ze willen graag zo lang mogelijk in hun vertrouwde huiselijke omgeving blijven wonen, ook wanneer hun zorgbehoefte toeneemt. Ze willen ook hun autonomie en de regie over hun manier van leven maximaal behouden. We zien dat de zorgvraag in assistentiewoningen stijgt, bovendien biedt dit model een uitkomst voor koppels, die bij een toenemende zorgbehoefte van één van de partners vaak gedwongen worden apart te wonen.
Sinds 2020 ondersteunt Zorgnet-Icuro 9 High Intensive Care-afdelingen in de geestelijke gezondheidszorg via een lerend netwerk en peer review. Vanaf 2023 werd deze ondersteuning door Zorgnet-Icuro ondergebracht in een ruimere ondersteunings- en evaluatie opdracht door KU Leuven. En dat intussen voor alle 28 HIC-afdelingen in België. HIC-afdelingen stapten in intensieve leertrajecten rond thema’s als werken met (familie)ervaringsdeskundigen, Routine Outcome Monitoring en Intensifiëring van Zorg. In totaal gingen 10 werksessies door. Daarnaast werd een trainingsdag rond change management voorzien. Alle sessies werden verzorgd door KU Leuven, PAQS en Zorgnet-Icuro. Tevens werd een peer review in 2026 voorbereid.
De investeringen in zorginfrastructuur zijn de laatste jaren in vrije val, zowel voor algemene, psychiatrische en revalidatieziekenhuizen, als woonzorgcentra. Tegenover fors gestegen bouwkosten, strengere regelgeving en hogere financieringslasten staat een dalende subsidiëring. De infrastructuursubsidies die de Vlaamse overheid voorziet voor de ziekenhuizen zijn sinds de bevoegdheidsoverdracht stevig gekrompen. Voor woonzorgcentra bedroeg in 2018 de bouw- en financieringskost ongeveer 14 euro per dag per woongelegenheid; voor recent opgestarte projecten loopt dat op tot 30 euro per dag per woongelegenheid. Het infrastructuurforfait van de overheid bedraagt nu 6,29 euro per dag. Zorgnet-Icuro pleit voor een hervorming van het financieringssysteem dat aansluit bij de realiteit van vandaag.
zorgwijzer
Hoe verleid je mensen niet alleen tot een zorgjob maar zorg je er ook voor dat ze blijven? Met leerrijke stages en een kwalitatief onthaalbeleid. Veel zorginstellingen maken hier werk van. Helaas missen ze vaak de middelen om goede praktijken te verduurzamen. In een nota pleit Zorgnet-Icuro om te investeren in die instromers. Studenten die goed begeleid worden, stromen na hun stage gemakkelijker door naar een vaste job op dezelfde werkplek. Een uitgekiende onboarding versnelt iemands integratie en heeft een positieve impact op de geleverde zorgkwaliteit. Een structurele, geformaliseerde aanpak draagt bij tot duurzame tewerkstelling.
Samen met de Vlaamse Vereniging voor Hoofdartsen werkte Zorgnet-Icuro een visienota uit over een modern governancemodel voor ziekenhuizen. Vertrekkend van de nakende hervormingen (o.a. financiering en organisatie) pleiten we ervoor om de rol van artsen expliciet te verankeren in een co-governance-model, met gedeelde inspraak én verantwoordelijkheid. Tegelijk benadrukt de nota dat de governance ruimte moet laten voor verschillen tussenziekenhuizen (“one size does NOT fit all”) en reikt ze een helder kader aan met kernorganen zoals bestuursorgaan, directiecomité en medische raad.
Er zijn te weinig financiële middelen om mensen met jongdementie te ondersteunen die in een woonzorgcentrum verblijven. Dat blijkt uit een rondvraag van VRT NWS bij de 23 erkende woonzorgcentra voor jongdementie. Sinds 2019 zijn er geen extra plaatsen bijgekomen bovenop de bestaande 200 erkenningen voor mensen met jongdementie in het woonzorgcentrum. Zorgnet-Icuro pleit in een publicatie voor een volwaardig en divers aanbod voor begeleiding, zorg en opvang voor mensen met jongdementie en formuleert een aantal beleidsaanbevelingen die op korte termijn een verschil kunnen maken.
Parallel aan een oefening in 2024 verwerkte Zorgnet-Icuro in 2025 enkele summiere anonieme gegevens van kandidaat-zorggebruikers die zich in 2024 hadden aangemeld bij de Vlaamse IBW en PVT. Hieruit haalden we informatie over de verhouding tussen het aantal aanmeldingen en de totale de capaciteit, de tijd tussen aanmelding, intake, beslissing en start van de begeleiding. De data werden genuanceerd in functie van de aangemelde problematieken, leeftijd, netwerk en gewenste zorgvorm. Het aantal wachtenden op begeleiding bedraagt ongeveer 15% van de totale capaciteit.
Publicaties
In 2025 bleef Zorgnet-Icuro zijn leden actief ondersteunen bij de wijzigingen aan de Wet op de Uitoefening van de Gezondheidszorgberoepen (WUG) en de aangepaste zorgladder in het verpleegkundig domein. We informeerden over de nieuwe regels en maakten de vertaalslag naar de praktijk met extra tools zoals een uitgebreide FAQ en geactualiseerde publicaties. Daarnaast organiseerden we per sector inspiratiesessies om samen de concrete vervolgstappen richting implementatie te verkennen. Voor de ziekenhuissector startten we bovendien een samenwerking met het Vlaams Ziekenhuisnetwerk Leuven over innovatieve zorgmodellen, waarbij de verschuivingen in het verpleegkundig landschap expliciet worden meegenomen. Ook in woonzorg en GGZ zijn de eerste denkoefeningen opgestart. Tegelijk namen we de knelpunten in de zorgladder verder onder de loep, zoals de positie van de gespecialiseerd verpleegkundige.
In 2025 was Zorgnet-Icuro partner van de jaarcampagne ‘Kijk eens onder de schil’ van Te Gek!?, die mentaal welzijn bij 65-plussers, een doelgroep die vaak onderbelicht blijft, op de agenda zet. De campagne wil taboes doorbreken en ouderen, naasten én professionals helpen om psychische klachten sneller te herkennen en bespreekbaar te maken, met concrete tools zoals een inspiratiegids met activiteiten zoals ‘de schilcarrousel’, media-acties en een gratis e-learning voor professionals. Zorgnet-Icuro nam hierbij een inhoudelijke en ondersteunende rol op door de campagne mee uit te dragen richting zorg- en welzijnsvoorzieningen en zo het gesprek over geestelijke gezondheid bij ouderen extra te versterken.
Begin 2025 ging de hervormde wet rond gedwongen opnames in uitvoering. Voortaan spreken we over “beschermende maatregelen”, met als doel minder stigmatiserende terminologie, meer vrijwilligheid en een sterkere rechtspositie voor patiënten. De wet voorziet o.a. een klinische evaluatieperiode tot 48 uur en een vrijwillige behandeling onder voorwaarden als tussenstap. Zorgnet-Icuro nam hierin vooral een duidende en signalerende rol op: in Zorgwijzer brachten we de ervaringen van het werkveld samen over wat werkt en wat nog knelt. Zo bleek o.a. dat vrijwillige behandeling onder voorwaarden zonder voorafgaande opname in de praktijk nog moeilijk van de grond komt door aansprakelijkheids- en administratieve drempels. Tegelijk is de 48-uren maatregel nog niet overal implementeerbaar omdat algemene ziekenhuizen vaak nog niet erkend of uitgerust zijn, en extra middelen voor personeel en infrastructuur nodig zijn.
De organisatie van niet-planbare zorg is vandaag complex, gefragmenteerd en voor veel burgers moeilijk te begrijpen. Zorgnet-Icuro, Domus Medica, Wachtposten Vlaanderen ende Belgian Society of Emergency and Disaster Medicine (BeSEDiM) werkten samen aan concrete beleidsaanbevelingen en werkbare handvaten voor een efficiënter een meer geïntegreerde organisatie van niet-planbare zorg. Die inzichten leidden tot een nieuw zorgmodel dat inzet op samenwerking, duidelijkheid voor de burger en haalbaarheid voor de zorgprofessional. Het doel: juiste zorg, op het juiste moment, op de juiste plaats.
PUBLICATIES
model voor niet-planbare zorg
In een samenleving waarin steeds meer mensen ouder worden, is kwaliteitsvolle ouderenzorg belangrijker dan ooit. Woonzorgcentra spelen hierin een sleutelrol. Maar bovenal zijn het de mensen achter de zorg – zorgkundigen, verpleegkundigen, familieleden, vrijwilligers en buurtbewoners – die elke dag het verschil maken in het leven van bewoners. Zorgnet-Icuro lanceerde de campagne #wijwoonzorgenvoorelkaar om zorgverleners een hart onder de riem te steken, te motiveren én de buitenwereld te tonen hoe waardevol hun werk is. Met de campagne roepen we op om samen, ook met de brede bevolking, een positief verhaal te vertellen. Onder de hashtag #wijwoonzorgenvoorelkaar wordt “woonzorgen” een werkwoord, tastbaar en herkenbaar voor een breed publiek.
In 2025 zette Zorgnet-Icuro mee de krijtlijnen uit voor meer (psychiatrische) zorg in de thuissituatie binnen de bredere beweging naar kortere ziekenhuisverblijven en (thuis)hospitalisatie. Samen met huisartsen en thuisverpleging ondertekenden we het charter (R)evolutie voor de zorg, waarin we ons engageren om zorg rond de patiënt te organiseren en transmurale samenwerking te versterken: de eerste lijn als spil in de continuïteit thuis, met het ziekenhuis dat medisch advies en ondersteuning biedt, ondersteund door informatiedeling, lokaal overleg en instrumenten zoals transmurale zorgpaden en digitale toepassingen. We roepen de overheid daarbij op om regelluwte, structurele ondersteuning en generieke eHealth-diensten te voorzien, zodat bewezen modellen duurzaam kunnen worden verankerd en opgeschaald.
In drie werkgroepen werkte Zorgnet-Icuro, samen met directies zorg en personeel & organisatie aan ideeën over de verdere uitbouw van de IFIC-functieclasssificatie. Nu de implementatie van IFIC achter de rug is, komen er heel wat andere vernieuwingen op ons af die we moeten vertalen in het IFIC-systeem. Daarnaast onderzochten we hoe het systeem future proof kan zijn. Er is nog werk aan de winkel, maar enkele zaken zijn al duidelijk: door IFIC zijn er meer generieke functies en meer ingebouwde groeimogelijkheden. Ook de integratie van de nieuwe zorgladder kreeg de nodige aandacht, waarbij we ons vooral focusten op de twee meest urgente nieuwe verpleegkundige functies, namelijk de basisverpleegkundige en de verpleegkundige verantwoordelijk voor algemene zorg (VVAZ). Dit advies vormt nu de basis voorde lopende besprekingen met vakbonden en overheden.
Zorgnet-Icuro zette in 2025 zorgtransities tussen ziekenhuis en woonzorgcentrum nadrukkelijk op de agenda, o.a. via een keynote op Inspire Health & Care waarin we praktijkvoorbeelden samenbrachten én pleitten voor regie en structurele verankering van wat werkt. Het SHIFT-zorgmodel (UZ Leuven en woonzorgpartners) toont de impact van goede afstemming: een studie bij 20 woonzorgcentra wijst op minder spoedopnames, met een potentieel van meer dan 11.000 vermeden opnames bij brede uitrol. Tegelijk benoemden we de knelpunten die leden dagelijks ervaren: overdrachten zijn nog te vaak een “black box” door gebrekkige informatiedoorstroming en uiteenlopende systemen. Als inspiratie brachten we ook Samen Ouder (Sint-Niklaas) in beeld, waar woonzorgcentra en ziekenhuis (VITAZ) al jaren expertise en systemen delen en zelfs consulten naar de woonzorg brengen; hun oriënterend kortverblijf helpt bovendien om heropnames te vermijden, met twee derde van de bewoners die binnen 60 dagen terug naar huis kan.
Kortere verblijven in het ziekenhuis, daghospitalisatie en thuishospitalisatie bieden kansen, én vragen om nieuwe vormen van kwaliteitsvolle en doordachte samenwerking. Daarom slaan ziekenhuizen, huisartsen en thuisverpleging de handen in elkaar. Op een symposium in juni 2025 werd de intentieverklaring formeel ondertekend. Met dit charter tonen Domus Medica, i-mens, Wit-Gele Kruis Vlaanderen en Zorgnet-Icuro een gezamenlijk engagement om deze (r)evolutie in goede banen te leiden, in partnerschap met elkaar én met de overheid.
In 2025 kwamen Vlaamse woonzorgcentra vanuit de sector zelf in beweging met de campagne ‘Wat is ’t plan?’: een open brief en een brede oproep aan minister Gennez en de Vlaamse regering voor een duidelijk toekomstplan voor de ouderenzorg, met realistische middelen en meer vertrouwen. Zorgnet-Icuro speelde hierbij vooral een faciliterende en ondersteunende rol. De actie groeide in minder dan vier weken uit tot een sterk maatschappelijk signaal, met meer dan 25.000 ondertekenaars van de petitie en een delegatie van directies, bewoners en medewerkers die de boodschap en beleidsaanbevelingen kwamen overhandigen aan de minister. Zo versterkte Zorgnet-Icuro de stem van de woonzorgcentra in het publieke debat én koppelden we hun bezorgdheden aan concrete voorstellen die op korte termijn het verschil kunnen maken.
Zorgnet-Icuro benadrukte in 2025 dat geestelijke gezondheidszorg en revalidatiezorg volwaardig deel uitmaken van het bredere ziekenhuislandschap en dus mee een plaats moeten krijgen in een toekomstgericht plan. Psychiatrische ziekenhuisdiensten in algemene en psychiatrische ziekenhuizen zijn immers ingebed in de GGZ-netwerken (voor kinderen en jongeren én voor volwassenen en ouderen) en nemen mee verantwoordelijkheid in de ontwikkeling en uitvoering van de netwerkbeleidsplannen. Daarnaast vragen we duidelijke rol afspraken voor ziekenhuizen met uitsluitend psychiatrische diensten (acute en complexe GGZ-zorg), met ruimte om naast hun regionale opdracht ook een supraregionaal, supergespecialiseerd aanbod uit te bouwen.
In 2025 ondersteunde Zorgnet-Icuro actief de uitrol van één gemeenschappelijk overheidskader voor CAR en CGG, in uitvoering van het decreet over de organisatie van het geestelijke gezondheidsaanbod. Dat kader bepaalt hoe functies zoals gespecialiseerde diagnostiek (D), behandeling (E) en consult/liaison (expertise-uitwisseling, netwerkwerking en deskundigheidsbevordering) worden erkend binnen de gespecialiseerde GGZ op (supra-)regionaal niveau, voor personen met (een vermoeden van) ernstige psychische zorgnoden, met een tijdelijke uitbreiding naar neurologische en zintuiglijke revalidatie voor CAR. Een besluit van 2024 legt daarbij de procedures vast rond erkenning, schorsingen intrekking én schetst een pilootproject om een nieuw gemeenschappelijk financieringsmodel te testen met budgetgarantie, als opstap om CGG na de pilootfase te laten inkantelen in de Vlaamse sociale bescherming. Zorgnet-Icuro speelde hierin een faciliterende en belangen behartigende rol door het traject mee te trekken in interne werkgroepen met CGG-directies en het mee vorm te geven in externe werkgroepen met het departement en de CAR-koepels.
Zorgnet-Icuro brengt elk jaar de financiële en beleidseconomische gezondheid van de woonzorg in beeld met MARA 2.0. Uit de boekhoudkundige analyse van het meest recente boekjaar blijkt dat de sector gemiddeld wel stabiel oogt, maar dat de marges flinterdun zijn en een aanzienlijke groep organisaties structureel in moeilijkheden zit. Tegelijk vallen investeringen terug en neemt de veroudering van het zorgvastgoed toe. Daarnaast toonde de beleidseconomische analyse o.a. een hoge bezetting en stijgende zorgzwaarte, maar ook een blijvende druk op de werkbaarheid en financiering van de woonzorgcentra. Per bewonersdag ontvangen de leden van Zorgnet-Icuro 7 euro te weinig aan subsidies voor de financiering van het zorgpersoneel.
Zorgnet-Icuro is een netwerk dat een actieve rol speelt in het uitwisselen van kennis, ideeën en goede praktijken in de zorg. Zo organiseerden we in 2025 ruim 60 vormingen en actieve uitwisselingsmomenten.
Elkaar fysiek ontmoeten is en blijft een pijler in ons netwerk.
Dat doen we in de vorm van diepgaande studiedagen, waarin we afgelopen jaar grondig ingingen op urgente uitdagingen als cybersecurity en agressie in de zorg. We werkten samen met partners in de zorg zoals Domus Medica, i-mens en het Wit-Gele Kruis rond de opvolging tijdens en na opname in het dagziekenhuis of bij thuishospitalisatie, of met in4Care over hoe we data en innovatie bewust kunnen inzetten voor value-based healthcare. Voor een robuuste crisiswerking bieden we meerdere keren per jaar een basistraining aan, net als een opleiding in gevorderd crisisbeheer.
We organiseerden trefdagen rond woonzorg in de provincies, netwerkdagen rond bijzondere thema’s als communicatie, kwaliteit en financiën, en een pák inspiratiedagen en denktanks rond personeel & organisatie. Denk maar aan IF.IC, de WUG, samenwerking tussen zorg en maatwerk, en ziekteverzuim en integratie van langdurig zieke medewerkers. Stuk voor stuk om gezamenlijk antwoorden te vinden op vraagstukken waar onze leden dagelijks mee te maken hebben.
Ook onze masterclasses horen hierin thuis: die maken nieuwe leidinggevenden in de zorg wegwijs in het bredere beleids- en organisatiekader, spitsen toe op de specifieke uitdagingen van de sectoren ziekenhuizen, ggz en woonzorg én creëren tegelijk ruimte voor ontmoeting, uitwisseling en netwerking met collega’s.
Bovendien duiken we regelmatig zelfs twee dagen lang met een toegewijde groep in specifieke strategische en toekomstgerichte oefeningen zoals samenwerken in netwerken en allianties, leiderschap en innovatie, en de organisatie van het bredere welzijns- en zorglandschap. Denk bijvoorbeeld aan de denkdagen psychiatrische crisis en urgentie.
We zetten dit jaar ook sterk in op online leren.
Zo ontwikkelden we e-learning reeksen die helderheid scheppen in complexe onderwerpen zoals het bestuurlijk landschap van de ggz, en een beter begrip geven van zowel de basis van de ziekenhuisfinanciering als inzicht in de evoluties ervan.
Webinars verduidelijkten juridische thema’s rond bestuurdersaansprakelijkheid en werkgeversgroeperingen, en brachten de financiële en beleidseconomische gezondheid van de woonzorgsector scherp in beeld met MARA 2.0. Lunchwebinars brachten dan weer hapklare info rond belangrijke kwaliteitsonderwerpen zoals pay4performance, audits en accreditatiesystemen.
Via online infosessies over bijvoorbeeld IF.IC, sociaal recht, en ontwikkelingen zoals het nieuw CRA-besluit, de NIS2-wetgeving en eLys, zorgen we er tenslotte voor dat onze leden up-to-date blijven met de meest actuele informatie.
